Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ mầm non hứng thú và tích cực tham gia nhất. Đây là hoạt động không những mang lại cho trẻ nhiều niềm vui mà còn cung cấp cho trẻ nhiều kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh. Khi tham gia các hoạt động ngoài trời trẻ nhận thức về thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc, tìm hiểu, trò chuyện, khám phá những gì xảy ra ở cuộc sống xung quanh mình.

Giai đoạn trẻ đi mẫu giáo, đặc biệt là giai đoạn 3-4 tuổi; giai đoạn đầu của mẫu giáo là giai đoạn phát triển quan trọng của cuộc đời trẻ. Ở giai đoạn này trẻ hình thành, phát triển giao tiếp xã hội, tư duy, trí tuệ, thể chất cùng nhiều kỹ năng khác. Nếu không được tham gia các hoạt động ngoài trời sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, tình cảm, kỹ năng giao tiếp của trẻ, khiến trẻ mất tự tin, thiếu sự linh hoạt, khó hòa đồn với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh.

Hoạt động vui chơi ngoài trời tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với môi trường tự nhiên dồng thời trẻ tự tin, mạnh dạn trong cuộc sống. Thông qua các hoạt động ngoài trời trẻ phát huy được tính tích cực chủ động của mình. Hoạt động ngoài trời giúp trẻ nhận biết, làm quen với môi trường cuộc sống xung quanh. Khi tham gia các hoạt động ngoài trời, trẻ đùa nghịch, cười nói, chạy nhảy…thực chất là trẻ khám phá, học hỏi có điều kiện phát triển tốt những cảm xúc tích cực của mình. Có thể nói môi trường bên ngoài xung quanh trẻ là môi trường luôn lôi cuốn và thu hút trẻ với những điều thú vị và mới lạ hàng ngày.

 Môi trường xung quanh trẻ biết bao điều mới lạ mà trẻ chưa được trải nghiệm, khám phá. Tôi mong muốn những giờ hoạt động ngoài trời sẽ mang lại nhiều điều thú vị và mới lạ cho trẻ. Chính điều đó, tôi đã đưa ra một số biện pháp như sau:

Biện pháp 1: Khảo sát trẻ đầu năm học

Nội dung

SL trẻ đạt

Đạt tỉ lệ

SL trẻ chưa đạt

Chiếm tỷ lệ

- Trẻ hứng thú vào hoạt động

5

23%

17

77%

- Trẻ có tính tập thế, kỉ luật, hợp tác trong hoạt động

8

36%

14

64%

- Trẻ mạnh dạn, tự tin

6

27.3%

16

72.7%

-Trẻ ham học hỏi, khám phá, trải nghiệm.

5

23%

17

77%

Dựa trên số liệu khảo sát, tôi nhận thấy những hạn chế của trẻ trong hoạt động ngoài trời. Chính vì vậy, bản thân tôi phải tìm ra các giải pháp, biện pháp phù hợp để tác động đến trẻ, làm sao tổ chức giờ hoạt động ngoài trời cho trẻ đạt kết quả tốt nhất.

Biện pháp 2: Tích cực học tập bồi dưỡng không ngừng củng cố và nâng cao kiến thức xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài trời

Việc học tập và bồi dưỡng chuyên môn để củng cố nâng cao kiến thức xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài trời là một trong những biện pháp quan trọng và hàng đầu để có được buổi hoạt động ngoài trời đạt hiệu quả cao.

Với xu hướng hiện nay, việc dạy trẻ không gò bó, ép buộc mà chơi theo nhu cầu hứng thú của trẻ. Ra ngoài trời làm sao cho trẻ được chạy nhảy, vui đùa theo nhu cầu của trẻ, khám phá những điều mới điều lạ thay đổi hàng ngày  xung quanh trẻ. Để làm được điều này, bản thân giáo viên phải xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài trời sao cho linh hoạt, phù hợp với trẻ, phù hợp với điều kiện thực tế ở trường, có như vậy giờ hoạt động ngoài trời mới mang lại nhiều lợi ích cho trẻ.

Để xây dựng được kế hoạch hoạt động ngoài trời đạt hiệu quả cao, ngoài nghiên cứu tài liệu, chương trình cũng như phương pháp giáo dục mầm non nói chung và phương pháp tổ chức hoạt động ngoài trời nói riêng thì việc học hỏi, dự giờ các tiết hoạt động ngoài trời của các chị em đồng nghiệp để tìm tòi những cái hay, cái lạ, phù hợp với trẻ để xây dựng kế hoạch.

Bên cạnh đó, những gì bản thân chưa hiểu, chưa rõ về xây dựng kế hoạch ngoài trời thì tham mưu với bộ phận chuyên môn nhà trường để làm đúng và phù hợp. Không chỉ vậy, bản thân luôn tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do trường cũng như cụm chuyên môn tổ chức.

Biện pháp 3: Đa dạng hóa các trò chơi ngoài trời

Việc tìm tòi và đa dạng hóa các trò chơi ngoài trời là một việc làm hết sức cần thiết của giáo viên.

Thông qua trò chơi ngoài trời trẻ được thoải mái vận động, học được tính hợp tác trong khi chơi; rèn luyện các giác quan, phát triển ngôn ngữ, tư duy, phán đoán khi khám phá những sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Không những vậy trẻ còn được thỏa sức sáng tạo với trí tưởng tượng phong phú của mình khi được chơi thoải mái, tự do dưới sự định hướng của giáo viên.

Để trò chơi ngoài trời mang lại hiệu quả cho trẻ, bản thân tôi luôn tìm tòi những trò chơi mới phù hợp với độ tuổi của trẻ, sáng tạo từ những trò chơi cũ bằng cách thay đổi hình thức, cách chơi, luật chơi, sự dẫn dắt vào trò chơi làm cho trò chơi trở nên mới lạ đối với trẻ.

* Trò chơi giác quan

Chơi mà học với những trò chơi giác quan trẻ học được rất nhiều điều bổ ích cho trẻ sau này.

Trò chơi giác quan là những hoạt động nhằm kích thích các giác quan ở trẻ như nghe, sờ, nếm và ngửi. Thông qua những trò chơi, trẻ học hỏi, khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh. Ví dụ: Cho trẻ sờ vào đá lạnh, nước nóng để trẻ cảm nhận được nhiệt độ; chơi với gạo, đậu để kích thích xúc giác hay nghịch màu nước bằng tay để cảm nhận về màu sắc.

            Không chỉ có trò chơi, mà qua việc cho trẻ đi dạo chơi, quan sát vườn trường, quan sát bầu trời, hít thở không khí trong lành, sau đó trò chuyện để trẻ nói lên những hiểu biết của mình dưới sự gọi ý của cô.

* Trò chơi nhận thức

 Trò chơi nhận thức kích thích sự tò mò, tư duy của trẻ. Khi trẻ tham gia chơi trẻ sẽ được tiếp xúc, trải nghiệm với đồ vật đó từ đó trẻ nắm được các đặc điểm, tính chất của đồ vật đó.

Chơi với nước: nước giúp trẻ cảm thấy thoải mái, vui vẻ và thích thú. Chơi với nước không đòi hỏi trẻ phải hoàn thành một nhiệm vụ gì nên trẻ được thư giản, giải trí. Trẻ có thể chơi đổ nước vào chai, chơi vật nổi vật chìm, pha màu nước, biết nước có thể hòa tan một số chất hay biết nước chảy từ trên cao chảy xuống,… Qua đó, hình thành ở trẻ những khái niệm khoa học hay toán học đơn giản từ đó ngôn ngữ cũng được phát triển hơn.

Chơi với cát: Chơi với cát trẻ cảm thấy thoải mái, thích thú khi sờ, cầm, miết tay vào cát, chơi xúc cát, in hình trên cát, đào bới cát,…Khi chơi với cát trẻ thỏa sức sáng tạo với ý tưởng của mình vì không có sự gò bó của người khác. Khi chơi cát, trẻ biết được cát là những hạt nhỏ li ti, khi làm cát ướt có thể xây lâu đài cát, in bánh,… qua những chiếc chén, ca nhựa,…Chơi với sỏi, trẻ biết sỏi to hơn cát, có hòn sỏi to, hòn sỏi nhỏ khác nhau, sỏi cứng, sỏi có thể xếp hình  như: xếp bông hoa, xếp xe,…Chơi với lá cây: trẻ sẽ biết được có lá ngắn, lá dài, lá tròn, lá răng cưa, lá to lá nhỏ khác nhau,… Từ những chiếc lá khô trẻ nhặt được trẻ có thể tạo hình với những chiếc lá đó bằng sự tưởng tượng sáng tạo của trẻ dưới sự định hướng của giáo viên.

* Trò chơi vận động

Trò chơi vận động có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển thể lực của trẻ khi trẻ được ra ngoài trời. Trò chơi vận động là hình thức vui chơi, nghỉ ngơi tích cực vừa là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện và thu hút được nhiều trẻ tham gia chơi và hoàn thiện các kỹ năng vận động cho trẻ, ngoài ra còn tạo điều kiện để rèn luyện tố chất và phát triển thể lực góp phần nâng cao nhận thức mà còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, trí tưởng tượng,…. Nội dung của trò chơi vận động trong đó có trò chơi dân gian phong phú, và phản ánh những hiện tượng đơn giản của cuộc sống tự nhiên, xã hội diễn ra hàng ngày gần gũi với trẻ.

Trò chơi vận động có thể tổ chức ở mọi nơi, không gò bó. Vai trò của giáo viên là khai thác các tình huống và các vật liệu có trong môi trường để khuyến khích trẻ chơi. Hoạt động cùng nhau, hoạt động hợp tác giữa cô và trẻ có tác dụng to lớn để giúp trẻ phát triển toàn diện.

Ở đây giáo viên cần đưa ra mục đích yêu cầu cũng như kỹ năng cần đạt đối với trẻ sao cho phù hợp với độ tuổi. Trẻ có thể với những đồ chơi sẵn có trong sân trường dưới sự hướng dẫn của cô như: Cầu tuột, bập bênh, thang leo, đoàn tàu,…Trẻ cũng có thể chơi với những trò chơi vận động và trò chơi dân gian dưới sự hướng dẫn của cô.

Biện pháp 4: Tạo môi trường hợp lý và có tính phát triển

Việc tạo môi trường hợp lý và có tính phát triển là thật sự cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn  không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức của trẻ, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực và sáng tạo. Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẽ những hiểu biết của mình với cô với bạn từ đó tạo nên sự gần gũi, trẻ sẽ yêu môi trường xung quanh, yêu cô, yêu bạn, yêu trường, yêu lớp hơn.

Tạo môi trường ngoài trời hợp lý là phương tiện, là điều kiện giúp cho giáo viên giáo dục trẻ phù hợp với từng trẻ và lứa tuổi của trẻ mà mình đang phụ trách.

Ở đây, với lứa tuổi 3-4 tuổi, tư duy của trẻ còn rất hạn chế, trẻ tiếp thu kiến thức thông qua trực quan hành động, trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản có hệ thống như trẻ lớn. Chính điều này đòi hỏi bản thân giáo viên cần tạo môi trường thật sự thoải mái để trẻ được hoạt động, được trải nghiệp, vui chơi để từ đó trẻ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn. Trẻ “Học bằng chơi, chơi mà học”, qua chơi việc tiếp thu kiến thức của trẻ nhẹ nhàng và dễ đạt hiệu quả cao hơn.

Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh

Với trẻ mẫu giáo thì có hai môi trường chính đối với trẻ đó là gia đình và nhà trường. Gia đình, đây là môi trường thuận lợi nhất để hình thành và phát triển toàn diện nhân cách vì vậy giáo dục gia đình là yếu tố không thể thiếu đối với trẻ. Chính vì thế, công tác tuyên truyền phối hợp với phụ huynh giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giờ chơi hoạt động ngoài trời nói riêng. Vì vậy giáo viên cần làm tốt công tác tuyên truyền phối hợp với phụ huynh.

Giáo viên thông qua giờ đón trả trẻ, tuyên truyền với phụ huynh về tầm quan trọng việc cho trẻ được vui chơi thoải mái đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Phụ huynh cần tạo điều kiện cho trẻ được đi đây đi đó cùng với gia đình, được đi chơi công viên, đi du lịch, đi siêu thị,…. Từ đó giúp trẻ có thêm những hiểu biết về sự vật xung quanh không khác gì giờ chơi ở trường.

Không những vậy qua công tác tuyên truyền cô còn nhận ở phụ huynh sự đóng góp những nguyên vật liệu vốn có ở địa phương, cùng với giáo viên làm những đồ chơi ngoài trời cho trẻ, cùng giáo viên tạo môi trường bên ngoài cho trẻ hoạt động.

HIỆU QUẢ

Với những biện pháp đề ra, khi áp dụng với trẻ tại nhóm lớp trong năm học 2018-2019, đã đạt được hiệu quả như sau:

* Đối với trẻ

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài, áp dụng các biện pháp vào giờ chơi, hoạt động ngoài trời cho trẻ cho số liệu trước và sau khi thực hiện các biện pháp có những chuyển biến tích cực trên trẻ như sau:

  • 91% trẻ hứng thú vào các hoạt động.
  • 95 % trẻ có tính tập thế, kỉ luật, hợp tác trong các hoạt động.
  • 95% trẻ mạnh dạn, tự tin.
  • 100% trẻ ham học hỏi, khám phá, trải nghiệm.

 

         - Trẻ hứng thú tập trung chú ý trong hoạt động, ghi nhớ chính xác các kiến thức.

         - Trẻ trở nên khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, linh hoạt hơn, tham gia vào các hoạt động tích cực, hứng thú hơn.

         - Vốn từ của trẻ phong phú hơn, do đó trẻ nhận thức thế giới xung quanh cũng như tiếp nhận tri thức dễ dàng hơn.

        - Trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi giao tiếp với mọi người xung quanh.

* Đối với giáo viên

- Sau một năm thực hiện đề tài này bản thân tôi đã rút ra cho mình được rất nhiều bài học quý giá như:

+ Kiến thức, chuyên môn, nghiệp vụ được nâng cao rõ rệt đặc biệt là tổ chức giờ chơi, hoạt động ngoài trời cho trẻ

+ Có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc xây dựng kế hoạch, thiết kế nội dung hoạt động ngoài trời cho trẻ.

+ Có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác phối kết hợp với phụ huynh để tạo cho trẻ cơ hội phát triển toàn diện về mọi mặt.

* Đối với phụ huynh

- Đa số các bậc phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dục trẻ mầm non nói chung và vai trò của giờ chơi, hoạt động ngoài trời nói riêng trong việc giúp hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ.

- Các bậc phụ huynh đã nhiệt tình phối kết hợp giúp giáo viên ủng hộ những nguyên vật liệu mở, sẵn có cùng cô làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc vui chơi ngoài trời của trẻ.

            Ý nghĩa

Hoạt động ngoài trời là một trong các hình thức tổ chức môi trường giáo dục cho trẻ mầm non góp một phần quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ.

Thông qua hoạt động đi dạo ngoài trời trẻ được trực tiếp tiếp xúc với những sự vật hiện tượng xung quanh trẻ một cách chân thực và đầy đủ nhất. Bên cạnh đó trẻ được hít thể không khí trong lành, giúp cơ thể khỏa mạnh.

Qua các trò chơi vận động, trò chơi dân gian trong hoạt động ngoài trời, giúp trẻ phát triển vận động, thỏa mãn được nhu cầu vận động của trẻ. Thông qua chơi trẻ học được sự đoàn kết, chia sẽ, trao đổi thông tin với nhau từ đó mà ngôn ngữ trẻ phát triển, mối quan hệ giữa trẻ với trẻ được phát triển theo hướng tích cực. Chơi trò chơi dân gian giúp trẻ biết thêm được nét văn hóa hóa đặc trưng của vùng miền.

Có thể nói hoạt động ngoài trời mang lại cho trẻ những lợi ích vô cùng to lớn. Do đó, trẻ chơi tốt hoạt động ngoài trời chính là điều kiện tốt nhất để phát triển toàn diện cho trẻ.

 

 

XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG

Ninh Phú, ngày 15 tháng 3 năm 2020

              Người viết

 

 

 

                 Trần Như Mỹ Anh